انقلاب اسلامی ایران پدیده‌ای صرفاً سیاسی یا اجتماعی نبوده، بلکه ریشه در تحولی عمیق در ساحت فکری و معنوی جامعه ایرانی دارد. در این میان، ارزش‌های اخلاقی و معنوی نقش بنیادینی در شکل‌گیری، تداوم و تعالی این انقلاب ایفا کرده‌اند. این ارزش‌ها با الهام از تعالیم اسلام ناب محمدی(ص) و در منظومه فکری امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری(مدّ ظلّه‌العالی)، به‌مثابه روح حاکم بر حرکت انقلابی ملت ایران عمل کرده‌اند و مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی را جهت داده‌اند. هدف این پژوهش، تبیین جایگاه و کارکرد ارزش‌های اخلاقی و معنوی در سه مرحله کلیدی انقلاب (حدوث، بقاء و ارتقاء) است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر اسناد و بیانات امامین انقلاب می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اخلاق و معنویت نه‌تنها عامل محرک اولیه خیزش انقلابی بوده‌اند، بلکه در استمرار مشروعیت نظام اسلامی، جلوگیری از سکولاریزاسیون، و حفظ تعادل اجتماعی نیز نقش محوری داشته‌اند. همچنین تداوم این ارزش‌ها زمینه‌ساز عبور انقلاب از مرزهای بقاء به حوزه رشد تمدنی و فرهنگی گردیده است. نتیجه تحلیلی پژوهش حاکی از آن است که در منطق فکری امامین انقلاب، انقلاب اسلامی به‌مثابه یک پدیده تاریخی و الهی، جز در تفاعل و هم‌پیوندی سه‌گانه اخلاق، معنویت و سیاست معنا نمی‌یابد؛ و هر تلاش برای بازتولید یا پیش‌بَریِ تمدن اسلامی در افق آینده نیز وابسته به تداوم و نهادینه‌سازی همان زیرساخت معنوی–اخلاقی است که در آغاز، انقلاب را از درون به حرکت درآورد.