اندیشه سیاسی ایرانشهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سنت‌های فکری ایرانی، همواره نقش محوری در بازنمایی رابطه میان حاکمیت، مشروعیت و جامعه ایفا کرده است. ایده‌‌ای که به‌واسطۀ آن پادشاهان در اعصار مختلف تلاش می‌کردند تا ایدئولوژی حکومتی خود را به منظور تضمین همبستگی اجتماعی و تسهیل سلطۀ اجتماعی تحکیم بخشند. هدف این پژوهش، بررسی نقش مؤلفه‌های اندیشه سیاسی ایرانشهری در شکل‌گیری مشروعیت و افول حکومت پهلوی دوم است. برای دستیابی به این هدف، مطالعه با رویکردی تحلیلی- تاریخی و بر پایه تحلیل مفهومی- تطبیقی انجام شده است. داده‌ها از طریق بررسی اسناد تاریخی، منابع کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای سیاست‌ها و نمادهای ایدئولوژیک دوره پهلوی دوم گردآوری شده‌اند. بدین سان، مقاله حاضر در صدد پاسخ به این سؤال است که اندیشه سیاسی ایرانشهری چه تأثیری بر مشروعیت حکومت پهلوی دوم داشته است و این سنت فکری چه جایگاهی در فرایند زوال و افول این حکومت داشته است؟ فرضیه مقاله عنوان می کند که محمدرضا شاه پهلوی برای تحکیم مشروعیت سیاسی خود به بهره‌گیری از نمادهای باستان‌گرایی، ناسیونالیسم ایرانی، دین‌گرایی و ایدئولوژی سلطنتی ایرانشهری پرداخت. اما، غلبه سیاست‌های مدرنیزاسیون اقتباسی، نادیده‌گرفتن عدالت اجتماعی، تضعیف نهادهای دینی و بی‌توجهی به اقتضائات فرهنگی جامعه ایرانی، شکاف میان دولت و جامعه را تشدید کرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حکومت پهلوی دوم از عناصر ایرانشهری برای ایجاد مشروعیت نمادین بهره گرفت. با این حال، مؤلفه‌های بنیادی‌تر ایرانشهری در ساختار قدرت پهلوی نهادینه نشدند. این فاصله میان «ایرانشهری واقعی» و «ایرانشهری نمادین»، همراه با مدرنیزاسیون اقتباسی، وابستگی خارجی و اتکای افراطی به ابزارهای سرکوب، موجب کاهش مشروعیت و در نهایت افول سلطنت شد.