تحلیل گفتمان عدالت اقتصادی در دولت احمدی نژاد و تنش‌های آن با منظومه فکری امام خمینی(ره)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران.

2 استادیار، گروه انقلاب و اندیشه اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

در عصر حاضر، امنیت اقتصادی به عنوان یکی از ارکان اساسی امنیت ملی، جایگاهی محوری در برنامه‌ریزی کشورها یافته است. جمهوری اسلامی ایران نیز در دهه‌های اخیر با تهدیدات گسترده اقتصادی از جمله تحریم‌های بی‌سابقه مواجه بوده که ضرورت وضوح مفهومی و سیاستی در این حوزه را دوچندان می‌کند. این پژوهش با هدف تبیین نسبت میان سیاست‌های اقتصادی دولت‌های نهم و دهم با مؤلفه‌های امنیت اقتصادی در منظومه فکری امام خمینی(ره) انجام شده، روش پژوهش، تطبیقی-تحلیلی با تکیه بر چارچوب نظری گفتمان است. مؤلفه‌های امنیت اقتصادی از اندیشه امام خمینی(ره) با استفاده از تحلیل مضمون بیانات ایشان استخراج و در یک مدل سه‌سطحی (اصول هنجاری، سیاست‌های اعلامی، پیامدهای ساختاری) با شاخص‌ترین سیاست‌های اقتصادی دولت احمدی نژاد (از جمله هدفمندی یارانه‌ها، بنگاه‌های زودبازده و سهام عدالت) مورد سنجش قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد گفتمان مسلط دولت احمدی نژاد با محوریت دال «عدالت اقتصادی»، در سطح اعلامی و هنجاری تلاش داشت تا خود را در امتداد اندیشه امام قرار دهد. با این حال، در سطح اجرا و پیامدهای ساختاری، تنش‌هایی از جمله گسترش شعارگرایی به جای عمل‌گرایی، تضعیف نهادهای برنامه‌ریزی و قانونی، مداخله گسترده و غیرکارشناسی دولت در بازار، و عدم بهره‌گیری نظام‌مند از ظرفیت علمی کشور مشاهده می‌شود که در تقابل با اصولی چون قانون‌مداری، مشارکت مردمی، تولیدمحوری و استقلال اقتصادی در اندیشه امام خمینی(ره) قرار دارد. این پژوهش همچنین نقش تحریم‌های خارجی را به عنوان یک متغیر ساختاری مؤثر بر پیامدهای اقتصادی به رسمیت می‌شناسد و بر تفکیک تحلیل پیامدهای ناشی از سیاست داخلی و فشار خارجی تأکید می‌ورزد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

Contemporary Researches on Islamic Revolution
دوره 8، شماره 28
خرداد 1405
صفحه 1-14

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار