هدف پژوهش ارائه و طراحی یک کلانالگوی روشی-نظری در حوزه جریان شناسی است تا فهم، تحلیل و تبیین تحولات پیچیده جوامع (به ویژه ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی) را به صورت قاعدهمند، میانرشتهای و نظاممند ممکن سازد. این کار در پاسخ به نیاز روشی مستقل در این حوزه انجام شده است؛ لذا این پژوهش به بررسی این سؤال اصلی میپردازد: جریانشناسی جامعهشناختی- سیاسی چیست و چگونه صورت میگیرد؟ در پاسخ به این سؤال تلاش شده با معرفی روش – نظریه ای که بر تلفیق رویکردهای توصیفی-استقرایی، تبیینی-تحلیلی و آسیبشناسی-انتقادی بنا شده است، فرآیند اجرای جریانشناسی جامعهشناختی- سیاسی در سه مرحله تعریف شود: 1. مقدمات؛ 2. تجزیهوتحلیل دادهها (الگوی روشی) شامل: تعریف، توصیف، تبیین و تحلیل جریان و 3. تلخیص جریان. این طرح علمی ارائهشده، جریانشناسی جامعهشناختی- سیاسی را به عنوان یک چهارچوب تحلیلی معرفی میکند که میتواند بخش قابلتوجهی از تحولات حوزههای مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی را در ارتباط با یکدیگر تحلیل کند و امکان شناخت جریانهای فکری-اجتماعی در جوامع گوناگون را فراهم سازد. در نتیجه این پژوهش در پاسخ به سؤال چیستی و چگونگی جریانشناسی جامعهشناختی- سیاسی، الگویی کلان ارائه میدهد که در راستای انتظارات سنتی علوم اجتماعی برای ارائه قالبهای تحلیلی (مانند الگوهای سیستمی، بازیها یا گفتمانی) قرار میگیرد. این روش نو، بهعنوان ابزاری برای فهم منسجم پدیدههای پیچیده اجتماعی- سیاسی، امکان تحلیل قاعدهمند تحولات جامعه را فراهم میکند.
