حقوق شهروندی کرامت محور در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران.

2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

چکیده

حقوق شهروندی کرامت محور، از موضوعات کانونی در فلسفه حقوق وسیاست آیت‌الله خامنه‌ای است. این رویکرد، کرامت انسان را به دو نوع ذاتی و اکتسابی تقسیم می‌کند. کرامت ذاتی خصلت طبیعی و فطری همزاد با «انسان بودن»است و کرامت اکتسابی حاصل رفتارهای اخلاقی،حق‌طلبانه، عدالت‌محوری و تلاش آگاهانه برای تحقق ارزش‌های والای انسانی است. هر دو نوع مبنای هماهنگ مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از حقوق انسانی و مدنی، قضایی، رفاهی، سیاسی،اجتماعی را سامان می‌دهند که از چهار منبع «حقوق الهی- تشریعی»، «حقوق فطری- تکوینی»، حقوق طبیعی» و «حقوق قراردادی» سرچشمه می‌گیرند.تلقی مسلم از منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای ،آن است که تحقق بنیادهای کرامت با بناهای حقوقی آن، منوط به وجود حاکمیت «دولت کریمه» و مشارکت فعال شهروندان کرامت خواه و حق‌طلب امکان‌پذیر است. در این نگاه، همه منابع چهارگانه به‌صورت مکمل وهم سو عمل می‌کنند. حقوق شهروندی ریشه در طبیعت و فطرت انسانی دارد و وحی تشریعی آن را تأیید و در قراردادهای انسانی مبنای تعاملات حیات اجتماعی قرار می‌گیرد. وجود دولت کریمه هم در بستر طبیعت و فطرت انسانی نضج گرفته و توسط شریعت وحیانی تثبیت و به‌وسیله تفاهمات انسانی به‌مثابه رکن تضمین کرامت و حقوق شهروندان عمل می‌کند. در چارچوب چنین منابع و مبانی‌ای، حیات انسانی بر پایه حقوق و مسئولیت‌های متقابل به جریان می‌افتد. قانون‌مداری، اخلاق محوری، مشارکت در اصلاح امور جامعه و رعایت آداب و حقوق یکدیگر سازوکارهایی برای تحقق چنین فرآیندی هستند. این پژوهش تلاش دارد تا با روش تحلیل محتوا بازسازی نوینی از حقوق شهروندی کرامت پایه در فلسفه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای را گزارش کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات