مفهوم‌سازی «مرگ» در رسانه‌های رسمی ایران: مطالعه موردی بمباران پایگاه نظامی عین‌الاسد

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی زبان‌شناسی، بخش زبان‌های خارجی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز

2 دانش آموخته دکتری مطالعات آمریکای شمالی، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران

چکیده

هدف: این پژوهش به بررسی نحوه بازنمایی و مفهوم‌سازی بمباران پایگاه نظامی عین‌الاسد توسط رسانه‌های ایرانی به‌عنوان بخشی از «عملیات انتقام» پس از ترور قاسم سلیمانی می‌پردازد. تمرکز این تحلیلِ شناختی-گفتمانی بر چگونگی شکل‌گیری و صورت‌بندی این رویدادها در روایت‌های رسانه‌ای ایران است. رسانه‌ها میان مرگ افراد عادی و کسانی که پیرو ایدئولوژی تلقی می‌شوند تفاوت قائل می‌شوند؛ مرگ دسته دوم را «شهادت» می‌نامند، در حالی‌که مرگ اعضای برون‌گروه را به‌صورت «قتل» و «ویرانی» بازنمایی می‌کنند. این تصویرسازی رسانه‌ای با ایجاد مرزبندی، گامی در جهت خصومت‌سازی با «دیگری» است؛ که در این زمینه، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها مصداق آن هستند.
روش: روش‌ تحلیل داده‌ها در این مطالعه چندسطحی است؛ از تحلیل استعاری هر پاره‌گفتار شروع می‌شود، سپس مقوله‌بندی آن انجام می‌شود و داده‌های تحلیل‌شده در یک مقوله مفهومی مرتبط قرار می‌گیرند؛ در نهایت، مقوله‌های حاصل به صورت گفتمانی و با تمرکز بر عنصر «خصومت» نظریه گفتمان لاکلا و موف (2001) تحلیل می‌شوند.
یافته‌ها: با بهره‌گیری از نظریه استعاره مفهومی کووچش (2010) در تحلیل بعد شناختی و مفهوم «خصومت» در تحلیل بعد گفتمانی، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رسانه‌های رسمی ایران از استعاره مرگ به‌مثابه ویرانی برای بازنمایی منفی مرگ اعضای برون‌گروه استفاده می‌کنند، در حالی‌که مرگ افراد درون‌گروه با استعاره‌هایی همچون مرگ به‌مثابه سفر، مرگ به‌مثابه فقدان، مرگ به‌مثابه خواب و مرگ به‌مثابه رستگاری مفهوم‌سازی می‌شود.
نتیجه‌گیری: در این روایت رسانه‌ای که در راستای ایدئولوژی مسلط شکل گرفته، جهان به‌عنوان میدان نبرد میان نیروهای خیر و شر تصویر می‌شود و ایران در جایگاه رهبری جبهه ضد امپریالیستی- مبارزه مستضعفان با مستکبران- قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات