هدف (objective) پژوهش تبیین الگوی تعامل حکومت اسلامی با مخالفان بر اساس سیره امام علی(ع) در نهج‌البلاغه است. تعامل حکومت با مخالفان سیاسی، به‌عنوان یکی از مبانی بنیادین حکومت در نظریه سیاسی اسلام، نقشی تعیین‌کننده و محوری در تثبیت مشروعیت نظام، حفظ انسجام اجتماعی پایدار، تضمین امنیت ملی و تقویت وفاق عمومی و ثبات سیاسی ایفا می‌نماید. پرسش این است؛ امام علی (ع) در تعامل خود با مخالفان از چه راهکارها و روش هایی استفاده کرده است؟
روش (method) توصیفی ـ تحلیلی، رویکرد تفسیر متن‌محور، وبا بهره‌گیری از چارچوب نظری تلفیقی (ترکیب مبانی اسلامی و نظریه‌های مدرن سیاسی) انجام شده است
نتایج(results) یافته‌های برآمده از متن نهج‌البلاغه، سه رویکرد کلان اخلاقی، تعلیمی و نظامی را در نوع تعامل با مخالفان نشان می‌دهد که امام علی(ع) با اتکا به اصول پیشروی حکومت اسلامی و با درنظرگیری شرایط زمانی ـ مکانی، گونه‌شناسی نظام‌مندی از مخالفان ارائه داده و راهبردهای متفاوت و اقتضایی را برای تعامل سازنده به کار بسته است
نتیجه‏ گیری (conclution) مهم‌ترین راهبردهای تعامل شامل: مدارای فعال، گذشت و گفت‌وگوی عقلانی با مخالفان غیرمسلح و مقابله قهری مشروط، متناسب و مبتنی بر موازین شرعی با شورشیان مسلح است. این الگوی پیشرفته بر پایه تمایز ساختاری میان «مخالفت مشروع قانونی» و «شورش مسلحانه خشونت‌آمیز» استوار بوده و تأکید دارد که استفاده اخلاقی و مشروع از قوه قهریه تنها در موارد نقض شدید امنیت ملی و تهدیدات وجودی علیه تمامیت نظام اسلامی مجاز است. این پژوهش الگویی نوآورانه و پیشنهاداتی عملی و سیاستی برای مدیریت تعارض در نظام اسلامی معاصر ارائه می‌دهد