Contemporary Researches on Islamic Revolution

Contemporary Researches on Islamic Revolution

سیاست همسایگی در شرایط بحران: تحلیل سازه‌انگارانه مواضع ارمنستان و جمهوری آذربایجان در قبال ایران در جنگ‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشیار روابط بین‌الملل، گروه انقلاب و اندیشه سیاسی در اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
کشورهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان دو همسایه شمالی مهم ایران به حساب می‌آیند. کشورهایی که به دلایل متعدد و ازجمله منازعاتی که با یکدیگر داشته و دارند، همواره موضوع مهمی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران(ج.ا.ایران) به شمار آمده و نوع رفتار دولت ایران در قبال آنها محل منازعه میان نخبگان و سیاستمداران ایرانی بوده است. از این رو سنجش این امر که کدامیک از دو کشور مذکور به خصوص در روزهای سخت قابل‌اطمینان‌ترند یکی از مسائل مهم سیاست خارجی ج.ا.ایران به حساب می‌آید. با وقوع درگیری‌های نظامی سال‌های 2025 و 2026 و تجاوز اسرائیل و ایالات متحده به خاک ایران، فرصت مناسبی برای سنجش این امر به وجود آمد. در همین راستا در این مقاله با بهره‌مندی از آموزه‌های سازه‌انگاری در تبیین شاخص‌های «همسایه خوب» و با تکیه بر «مواضع رسمی»، «نگاه نخبگانی» و «افکار عمومی» دو همسایه شمالی در قبال دو جنگ یاد شده به بررسی تطبیقی مواضع ایروان و باکو در قبال تجاوزات 2025 و 2026 پرداخته شد. بررسی این موضوع از دریچه نظری سازه‌انگاران و بر پایه داده‌های مربوط به دو جنگ مذکور حکایت از آن دارد که مواضع ارمنستان با شاخص‌هایی مانند احترام به هنجار عدم توسل به زور، اولویت دادن به ثبات همسایه و تعریف امنیت به‌عنوان منفعت مشترک، انطباق بیشتری با مفهوم «همسایه خوب» مدنظر سازه‌انگاران دارد. مفهومی که شکل‌گیری آن محصول فرآیندهای بلندمدت هویت‌سازی و اجتماعی‌شدن بوده است. این بررسی نشان داد که سیاست حسن همسایگی ایروان در قبال دو بحران مذکور نتیجه هویت و ادراکات ارمنستان در قبال ایران بوده است
کلیدواژه‌ها
موضوعات