A Comparative and Analytical Study of Iran's Military Deterrence in Transition from the Dependent Deterrence Model during the Pahlavi Era to the Self-Reliance Model in the Islamic Republic of Iran

Document Type : Science - Research

Authors

1 Ph.D. Student, Islamic Revolution, University of Islamic Teachings, Qom, Iran

2 Researcher at Imam Sadeq (AS) Institute of Islamic Sciences, Qom, Iran

3 Professor, Department of Political Science, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran. Mohamadjavadnorozi@yahoo.com

Abstract

Objective: Deterrence, as a fundamental component of national security, has undergone profound transformations in contemporary Iranian history. An analysis of these developments appears essential for understanding the distinct models that have shaped the country's national security at critical historical junctures. The present study, with a comparative and analytical method, aims to examine the nature of Iran's military deterrence models during the two periods of the Pahlavi rule and the Islamic Republic.
Method: Employing a comparative method and analyzing data extracted from official sources and reputable domestic and international research, while also focusing on strategic documents and reports, this research seeks to answer the main question of how the transition from security dependence to defense self-reliance has led to an increase in the resilience of the Islamic Republic of Iran against sanctions and external pressures.
Findings: The research findings indicate that during the Pahlavi era, the deterrence strategy was based on structural dependence on Western powers, and national security was secured through the mass import of weaponry and the extensive presence of foreign military advisors. This model, which can be termed "Dependent Deterrence," had rendered the country vulnerable to international pressures. In contrast, the Islamic Republic of Iran, by adopting a resistance-oriented approach and emphasizing indigenous capabilities, established the model of "Self-reliant Deterrence." This novel strategy is founded upon domestic production, technological innovation, the development of asymmetric technologies, and the utilization of specialized human capacities. Conclusion: The transition to this model has not only guaranteed the country's strategic independence but has also, through the creation of an indigenous value chain in the defense sector, significantly increased the Islamic Republic's maneuverability and resilience in the face of comprehensive sanctions. This paradigmatic shift signifies the transition from purchased security to security produced domestically

Keywords

Main Subjects

Article Title [Persian]

مقایسه تطبیقی و تحلیلی بازدارندگی نظامی ایران در گذار از الگوی بازدارندگی وابسته در عصر پهلوی به الگوی خوداتکایی در جمهوری اسلامی ایران

Authors [Persian]

  • صالح ارجیان 1
  • عیسی مولوی وردنجانی 2
  • محمد جواد نوروزی 3
1 دانشجوی دکتری، انقلاب اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران
2 پژوهشگر پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، قم، ایران
3 استاد، گروه علوم سیاسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.
Abstract [Persian]

بازدارندگی از مؤلفه‌های بنیادین امنیت ملی است، که در تاریخ معاصر ایران دستخوش تحولاتی اساسی شده است. این پژوهش درصدد است تحلیلی از تفاوت‌های ماهوی در الگوهای بازدارندگی نظامی ایران در دو دوره حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی ارائه کند. بدین خاطر هدف این تحقیق این است که با بهره‌گیری از روش مقایسه‌ای و تحلیل داده‌های مستند در منابع رسمی و پژوهش‌های معتبر داخلی و بین‌المللی، با تمرکز بر اسناد تحلیلی و گزارش‌های راهبردی به این پرسش پاسخ دهد که «گذار از وابستگی امنیتی به خوداتکایی دفاعی، چگونه موجب افزایش تاب‌آوری جمهوری اسلامی ایران در برابر تحریم‌ها و فشارهای خارجی شده است؟»یافته های پژوهش نشان می دهد که در دوره پهلوی، راهبرد بازدارندگی مبتنی بر وابستگی ساختاری به قدرت‌های غربی و تأمین امنیت از طریق واردات انبوه تسلیحات و حضور مستشاران خارجی بود. در نقطه مقابل، جمهوری اسلامی با اتخاذ رویکردی مقاومتی و اتکا به توانمندی‌های بومی، الگوی بازدارندگی را بر پایه تولید داخلی، نوآوری فناورانه و توسعه فناوری‌های نامتقارن بازتعریف کرده است. نتیجه تحقیق گویای آن است که جمهوری اسلامی با سه مؤلفه اصلی خوداتکایی دفاعی، ایجاد شبکه مقاومت منطقه‌ای و توسعه فناوری‌های نامتقارن، ضمن ارتقای جایگاه ایران در رتبه‌بندی‌های نظامی جهانی، مدلی از بازدارندگی ترکیبی را ارائه داده که به‌طور کامل در تقابل با وابستگی راهبردی رژیم پهلوی قرار دارد.

واژگان کلیدی: بازدارندگی نظامی، وابستگی، بازدارندگی حکومت پهلوی، خوداتکایی جمهوری اسلامی

Keywords [Persian]

  • بازدارندگی نظامی
  • وابستگی
  • بازدارندگی حکومت پهلوی
  • خوداتکایی جمهوری اسلامی
Contemporary Researches on Islamic Revolution
Volume 8, Issue 28
June 2026
Pages 77-102

Files

Share

How to cite

Statistics